عه‌دنان عوسمان

ئاشبەتاڵی ئابوریی‌


ساڵی ١٩٧٠، نوخبەی سیاسی و رۆشنبیری ئەوکات، لە بری مانەوەو خۆجیاکردنەوە، کەچی تەسلیم بە سەرکردایەتی پارتی بونەوەو جارێکی تر خۆیان تواندەوە لە نێو پارتیدا. بەمەش دەسەڵاتێکی سیاسی و سەربازی رەها، بە مەلا مستەفای رەحمەتی و کوڕەکانی درا چۆنیان بوێت ئاوا شۆڕش ئاڕاستە بکەن. ئەوە بوو لە دوای گفتوگۆیەکی شکستخواردو و جەنگێکی خوێناوی و بەقوربانیدانی دەیان هەزار رۆڵەی میللەت، ئاشبەتاڵێکی گەورە، کە یەکەمین ئاشبەتاڵی بەرفراوانە لە مێژوی کورددا، بەسەر شۆڕشدا سەپێنرا. بۆشایی حزبیی و نەبونی تەوژمی سیاسی کاریگەری تر، بواریان رەخساند کە ئەو بنەماڵەیە بە ویستی خۆیان ئەو شۆڕشە ئاڕاستە بکەن و چارەنوسی دیاری بکەن.

ساڵی ٢٠٠٥ سەرکردەکانی یەکێتی، لە پێناو چەند پۆستێکی بەغدا، گۆڕەپانی کوردستانیان بۆ پارتی چۆڵکرد و رازی بون لەسەرجەم دەسەلاتەکاندا برا بچوک بن. لەو رۆژەوە، زۆرینەی پۆستە گرنگ و دۆسێ هەستیارەکان کەوتنە دەستی پارتی و، تا دەهات ماشێنی حزبی و هەژمونی خۆیان پێ بەهێزتر دەکرد. لە ساڵی ٢٠٠٥ ەوە کە کاک مەسعود و بنەماڵەکەی بە تەواوەتی دەستیان بەسەر جومگە سەرەکیەکانی دەسەڵاتدا گرت، کوردستان کرا بە کۆمەڵگایەکی ئیستهلاکی و بەرخۆر. ئەو دەیان ملیار دۆلارەی کە لەبەغداوە دەهات و ئەو هەموو داهاتە ناوخۆییە، نەبونە هۆکارێک بۆ دروستکردنی ژێرخانێکی دارایی و ئابوری بەهێز بۆ هەرێم، بۆ خۆشگوزەرانی هاوڵاتیان سەرفنەکران، بەڵکو بە پێچەوانەوە، زۆرینەی رەهای بۆ مەسروفاتی حزبی و کڕینی وەلائی سیاسی و دەوڵەمەندکردنی دەزگاو کۆمپانیاو بەرپرسە باڵاکانی حزب تەرخان دەکرا. قاسەی حزب و بەرپرسە باڵاکان پڕ کران و قاسەی میللەتیش تاڵانکرا.

قسەکانی ئاشتی هەورامی کە گوایە هەرێم ٢٠ ملیار دۆلار قەرزارە، شایانی دوو تێبینی کورتە:
یەکەم: قەرزار نیە قەرزارکراوە، پول و سامانەکەی بەهەدەر دراوەو فەرهود کراوە، ژێرخانی ئابوری بەشێوەیەک هەڵتەکێندراوە کەس زاتی هیچ هەنگاونانێک بۆ سەربەخۆیی نەکات.

دووەم: ئەمە سەرەتایەکە بۆ ئاشبەتاڵێکی ئابوری، کە ئاماژەیە بۆ ئیفلاسی سیاسی.

ئەم حزبەو ئەم رابەرایەتیە، لەگەڵ دەستەو هاوپەیوەندەکانیان، حزبە سەکنەکان، کوردستانیان لە روی سیاسیەوە گەڕاندەوە چوارچیوەی یەکەمی ساڵانی نەوەدەکان، بەڵام لە روی ئابوریەوە چەند قۆناغێک هەرێمیان توشی پاشەکشەی سامناک کردوە. ئۆباڵێ ئەم قەیران و قەرزاریە دەبێت لە ئەستۆی ئەو کەس و هێزە بێت کە بێ هیچ پلانێک، وڵاتیان بەرەو ئیفلاس بون برد.

خوێندراوەتەوە2749