بابه‌كر دڕه‌یی

دەربارەی وەزارەت و شتی تریش‌


یەکێک لەو مەسەلانەی راگەیاندنەکانی کوردستان بە گشتی و هی پارتی بە تایبەتی، زۆری بایەخ پێدەدەن مەسەلەی لابردنی وەزیرەکانی بزوتنەوەی گۆڕانە لە کابینەی کاک نێچیروان.

هەروەها میدیاکانی پارتی بە هاتوهاوارێکی زۆرەوە باس لە بێبەشکردنی گۆڕان دەکەن لە دەسەڵات و وای لێکدەدەنەوە کە ئەمە نزیکە لە ڕوداوی دەرکردنی گەلی جولەکە لە میسر و ئاوارەبونیان بە دەشتی کەنعان و فەلەستیندا و، لەم پێودانگەدا خۆیان وەک ئەو فیرعەونە بەهێزە نیشان ئەدەن کە ئیتر بکوژ و ببڕەو هەرچی وتیان بە کن فیکون ێک دێتە جێبەجێبون و هیچکەس و هێز و لەمپەرێک ناتوانێ ڕێگریان لێبکات.

جگە لەوانەش ، هەندێ حزب و لایەن و کەسایەتی کۆمەڵایەتی و سیاسی، سەرباری ئەوەی کە لایەنی هەق و ناهەق، یاسایی و نایاسایی، دیموکراسیەت و نادیموکراسیەت لە کۆی گرفتەکانی نێوان گۆڕان و پارتی دا وەک ڕۆژی روون دەبینن، خەریکی ئەوەن وەک " ناوبژیوان" بێنە مەیدانەکەوەو بەحساب چارەیەک بۆ قەیرانەکە بدۆزنەوە ! .. وەک بڵێی ئەسلەن کۆی حزبەکان و کەسایەتیەکان لە دەرەوەی بازنەی دیموکراسیەت و یاساسەروەری و هەق و ناهەق دا جێگایان بۆ ڕاخرابێت و ئەم ململانێ و کێشمەکێش و بێنەوبەرەیە هیچ سودو زیانێکی بۆ ئەوان و جەماوەرەکانیان و ئەندامەکانیان نەبێت.

لەم دو خاڵەی خوارەوەدا سەرنجی خۆم بە کورتی ئەخەمە ڕوو:
یەکەم: تاریکترین و بە ئازارترین دیاردەی سیاسی و کلتوری وڵاتانی دواکەوتوی وەک وڵاتی ئێمە ئەوەیە کە عەقڵییەتی دەسەڵاتپەرست و پەراوێزی دەسەڵات و تا ئەندازەیەک خەڵکی ناهوشیار، ئۆپۆزیسیۆن بون وەک "عەیبە" و " بێبەشی" و " لێدراو " ، " پەراویزخراو" " بێدەسەڵات " " دەست و پێ سپی" هتد ئەبینێ..

ئەم عەقڵییەتە کە خۆی بەرهەم و شیلەی سەدان ساڵ سەرکوت یاخود بەشدارییە لە سەرکوتا، پێی وایە سەنگەری ئۆپۆزیسیۆن سەنگەرێکی " بەڕێز" نییەو بە قەولی کەسە نەفامەکانی ئەم تاقمە" پیاو ئەو پیاوەیە هەمیشە لە دەسەڵاتا بێت"..

بزوتنەوەی گۆڕان لە بێخ و بنەوە، لە سەرەتای سەرەتاوە، لە یەکەم راگەیاندن و هەزاران وتارو نوسراودا ڕایگەیاند کە دەبێتە دەنگی ڕەسەن و هەقخوازانەی کۆمەڵانی بەرینی خەڵک و لەو ئاقارەدا سڵ لە هیچ کەس و لایەن و هیزێک ناکاتەوە..

بزوتنەوەی گۆڕان بە کردەوە ئیسپاتی کرد کە دەشێ ئینسان لە ئۆپۆزیسۆن بێت و دژی ناعەدالەتی و زوڵم قسە بکات و لە هەمان کاتا کەسێکی بەڕیز بێت و " چەقۆکێش" ی کەس نەبێت.. ئەم بزوتنەوەیە بە شیوازێکی ئیجگار مەدەنی و ئارام، ئەو قسانەی کرد کە یاساشکێنان پێی سەغلەت دەبون، ئەو ڕاستیانەی خستە ڕوو کە گەندەڵکاران ئازاریان پێدەچەشت، ئەو ڕاپۆرتانەی نیشاندا کە شکست و بێبەرهەمی دەسەڵاتدارە زل و پەراوێزەکانیان تەمەنێکیان پێوە بەسەر بردبو بێئەوەی هەنگاوێک گەشەو پێشکەوتن بە میللەت بدەن.

بزوتنەوەی گۆڕان خودی دەسەڵات وەک نیعمەت و هەنگوینی ئەسڵی و مانگای شیردەر نابینێ بۆ کادرو ئەندامەکانی تا خەفەت و داڵغەی دورکەوتنەوە لێی سەری لێ بشێوێنێ، دەسەڵات بە لای گۆڕانخوازانەوە سەکۆیەکە بۆ خزمەتی پرەنسیپە دیموکراسیەکان و عەدالەتی ئابوری و شەفافیەت، ئەگەر ئەم سەکۆیە بوە ڕێگر یاخود "سەکۆی سازش" ، ئیتر بە لای گۆڕانەوە نرخ و بەهای خۆی بە تەواوی لەدەست ئەدات و شایستەی ئەوە دەبێت لە جاران قایمتر و بەهیزتر لێیبدرێ و بکوترێ .. بە ڕادەیەک کە لە قۆناغەکانی پێشو بە ئازارتر و کاریگەرتر بێت.

قسەی سەرەکی لەم بوارەدا ئەوەیە کە هەر کەس و لایەن و حزبێک، نەیتوانی لە سەر سەکۆی کابینەو دەسەڵات بەشیکی سەرەکی بەرنامەکانی "خۆی" جێبەجێ بکات، دەبێ بە شێوەیەکی زۆر شارستانی و یاسایی و ئارام، زۆر بەڕێزەوە سەنگەری ئۆپۆزیسیۆن هەڵبژێرێ و ئەم شوێنەش وەک جومگەیەکی نەپساوە لە خەباتی سیاسی خۆی تەماشا بکات.

دوەم: مەسەلەی دیموکراسی و عەدالەت دو تەوەرەی سەرەکی کاری سیاسین لە سەرانسەری جیهاندا. لە بناغەوە و بە وتەی شارەزایانی بوارەکە لە دۆخی ئیستای دنیای سەدەی بیستویەکەمدا" سیاسەت واتە دیموکراسی" !..

کاتێک دیموکراسیەت ئەم بایەخە یونیڤێرسالیەی هەبێت و زۆرینەی گەلان کردبێتیانە بنەمای بیرکردنەوەو سیستمی بەڕیوەبردنی وڵاتەکانیان، ئیتر خۆدزینەوە لە هەرکام لە پرەنسیپەکانی، جگە لە بەجێمان و دواکەوتن لە کاروانی پێشکەوتنی گەلان، جۆرێکە لە تاکڕەوی و خۆپەرستی و زوڵم، جا بە هەر بەهانەیەکەوە بێت و لە ژێر هەر بڕگەیەکی یاسایی یان سیاسی دا جێگای بۆ بکرێتەوە.

حزبە سیاسیەکانی کوردستان وەک بزوتنەوەی گۆڕان لە بایەخی دیموکراسی حاڵین. ئەم حزبانە زۆربەیان بەرهەم و ئاکامی هەبونی دۆخێکی نیوە دیموکراتین کە لە دوای ڕاپەرینی ١٩٩١ ەوە لە کوردستانا خەمڵیوە..

دیموکراسی و پرەنسیپەکانی، دەساودەسی دەسەڵات و بنەماکانی، سیستمی پەرلەمانی و سەرۆکایەتی، بۆ کۆی حزب و تەنانەت کەسایەتییە کۆمەڵایەتی یەکانیش وانەیەک نین بە زمانی سانسکریت یان هیرۆگلیف نوسرابن و کەس توانای خوێندنەوەیانی نەبوبێت.. دیموکراسی چ لە فەزای کوردستان و چ لە فەزای جیهانی و واقیعی و، لە هەردو ئەوانەش گرنگتر، لە ئاستی خویندنی ئەکادیمی و گۆڕینەوەی زانیاری لە تۆڕەکانی ئەلکترۆندا، بە ئەندازەیەک بەرهەست و بەردەست و ڕوونە کە ئیدی هیچکەس (تەنانەت ئەندام و کادرە زیرەکەکانی پارتی یش!) پێویستی بەوە نەماوە کەسێکی دی شیکردنەوەی بۆ بکات و وەک وانەی سەرەتایی بۆی حونجە بکات ..

دیموکراسی و یاساسەروەری دو ڕوی یەک پارەن و ئەم پرەنسیپەش وەک دەڵین بۆ هەموان " اظهر من الشمس" ە..
بۆیە هەقە بزووتنەوەی گۆڕان بەم نەفەسەوە ئیش بکات کە "دیموکراسی و یاساسەروەری" تەنها پرەنسیپی گۆڕان نیین و بە ناوی ئەوەوە تۆمار نەکراون.... ئەم بنەمایانە هی هەموانن و تەنانەت بە خودی پارتی دیموکراتی کوردستانیشەوە کە ئیستا چۆتە سەنگەرێکی داکۆکیلێنەکراوەوە و بە هیچ کلۆجێ نااتوانێ پرەنسیپە راگەیەنراوەکانی خۆی و سیاسەت و تاکتیکەکانی پێکەوە بگونجێنێ.

لەم دیدگایەوە ڕۆشتنی لایەن و حزبەکان بۆ بازنەی ناوبژیوانی و دورکەوتنەوەیان لە سەنگەرگرتنی ڕۆشن و شەفاف دژ بە هەر رەفتارێکی دژەدیموکراسیانە، خۆی لە خۆیدا پانتاییەکی تری میدیایی بۆ گۆڕان دروست دەکات و دەبێ کاری لەسەر بکرێ..

 بزوتنەوەی گۆران حزبێکی مەدەنی و هێمن و بێچەکەو بڕوای بە خەباتی یاسایی و هێمـن هەیە.. ئەگەر کار بگاتە ئاستێک کۆی حزبەکانی ناو پەرلەمان پشت بکەنە پرەنسیپەکانی خۆیان و، دیموکراسی و یاسا بگۆڕنەوە بە بەرژەوەندی سیاسی و ئابوری ئاشکراو نهێنی، ئەرکی بزوتنەوەی گۆڕان نە لە ئێستا قورستر دەبێت و نە گۆڕانێکی ڕیشەیی بە سەردا دێت: ئێمە ئەهلی ئۆپۆزیسۆن بوین و ئەو سەنگەرەشمان زۆر لا بەڕیزو حورمەتە و پرەنسیپەکانی خۆمان هەڕاج ناکەین بۆ هیچ کەس و هیز و دەسەڵاتیک...

ئەگەر بڕیار بێت داکۆکی لە ئازادی و دیموکراسیەت بکرێ لە کوردستانا دەبێ بۆ خاتری کوردو گەلی غەدرلێکراوی کورد هەموان پێکەوە بیپارێزن و داکۆکی لێبکەن.. بەڵام ئەگەر بەرژەوەندی شەخسی و گروپی و حزبی وای لە تاقمێکی پەراوێزی سەرکردەکان یان خەڵکی دی کردبێ کە گیرفان و بەرژەوەندی خۆیان لا پیرۆزتر بێت، دەبێ بزانن لەم وڵاتەدا کەسانێک هەن وەکی ئەوان بیر ناکەنەوەو وەک ئەوان رەفتار ناکەن و بەهاو مۆراڵی سیاسی و مەبدەئی خۆیان لە سەروی هەمو بەرژەوەندێکی شەخسی و حزبییەوە دادەنێن..

و دەبێ بزانن کە ئەم کۆمەڵە مرۆڤە ئەهلی ئەشکەوت نین و وەک هەندێ مورتازەکانی هیندستانیش رەفتار ناکەن: واتە لەوانەش نین بۆ خاتری بریندارنەبونی مێرولەیەک، دڵیان نایە پێ بە زەویدا بدەن ....

خوێندراوەتەوە2516